Waar gaat dit over?

Sociaal werkers hebben een politieke opdracht. In internationale definities vinden we terug dat het sociaal werk veranderingen realiseert ingebed in een streven naar sociale rechtvaardigheid, gelijkheid, solidariteit en mensenrechten. Politiserend werken is één van de manieren waarop sociaal werkers kunnen vorm geven aan die veranderingen.

Op initiatief van Socius – en in het kader van het actieplan Sterk Sociaal Werk – ontwikkelden in 2022 meer dan 50 Vlaamse praktijkwerkers, academici en praktijklectoren een handelingskader om sociaal werkers te ondersteunen in die politiserende processen.

Politisering duidt op praktijken die bijdragen tot het publieke meningsverschil over hoe we met elkaar willen en kunnen samenleven. Met ‘het publieke’ verwijzen we naar de openbaarheid van het meningsverschil. Dat meningsverschil is onlosmakelijk verbonden met de onderliggende machtsverhoudingen.

Praktijken van politisering bevragen en verstoren de bestaande orde, maken mensen en kwesties (opnieuw) zichtbaar en hoorbaar.

Sociaal werkers zijn vaak actief in praktijken waarin de tekorten en het onrecht in de samenleving pijnlijk duidelijk worden, of in praktijken waar de ambitie om die samenleving te veranderen vorm krijgt in concrete alternatieven. Zo geeft de schrijnende dak- en thuisloosheid zowel aanleiding tot publieke protestacties als tot concrete Housing First-experimenten.

De bijzondere positie van het sociaal werk, dicht bij de leefwereld, vormt een sterke stimulans voor politiserende processen door werkers en/of deelnemers.

Om sociaal werkers te ondersteunen in die politiserende processen is er het handelingskader ‘Politiserend werken’. Een kader dat professionals helpt om afwegingen te maken: individueel, in teams en organisaties of in bredere netwerken.

Het uitwerken van een dergelijk kader is geen eenvoudige opdracht. Het kan immers de idee voeden dat politisering herleid kan worden tot niets meer dan een methodiek. Dit doet afbreuk aan de inhoudelijke betekenis van politisering, namelijk de overtuiging dat kwesties publiek maken cruciaal is in een vitale democratie. Bovendien is een model een vereenvoudiging van een realiteit die altijd complexer en chaotischer verloopt.

Dit kader is dus vooral een toetssteen voor sociaal werkers en hun organisaties om bewuste afwegingen – liefst samen met de doelgroep of cliënten – te maken in die complexe werkelijkheid.

Samengevat bestaat het handelingskader uit vijf afwegingen die we in het linkermenu overlopen.