Waar gaat dit over?

Binnen het decreet sociaal-cultureel volwassenenwerk spelen de sociaal-culturele rollen en functies een belangrijke rol. Ze zijn niet alleen centrale begrippen om het sociaal-culturele veld af te bakenen; ze dienen ook als kader voor de sociaal-culturele praktijk.

Sociaal-culturele organisaties positioneren zich vanuit hun missie en visie in de samenleving. Vanuit die positie vullen ze drie rollen in: de verbindende, de kritische en de laboratoriumrol. Het decreet vraagt dat organisaties hun visie op deze rollen verduidelijken en dat ze beschrijven hoe ze die in hun werking realiseren. De rollen geven zo inzicht in de strategische opstelling van sociaal-culturele organisaties in de samenleving.

De praktijken die sociaal-culturele organisaties uitrollen zijn zorgvuldig opgebouwd en vormgegeven om doelgerichte veranderingsprocessen op gang te brengen. Afhankelijk van het beoogde doel vervullen die praktijken een bepaalde functie. Het decreet onderscheidt er vier: de cultuurfunctie, de gemeenschapsvormende functie, de maatschappelijke bewegingsfunctie en de leerfunctie.

Rollen en functies vormen dus een kapstok om een logische verbinding te maken tussen je missie — wat je wilt betekenen in de samenleving — en je praktijken.

Wat vind je hier?

Misschien ervaar je het kader van rollen en functies als een ‘onaangename verplichting’ vanuit het decreet: iets dat ver afstaat van je dagelijkse praktijk. Dat hoeft niet zo te zijn. Je vindt hier veel handvatten om met het denkkader aan de slag te gaan: van visieteksten en screencasts tot praktische tools.

Visieteksten

Vijf visieteksten geven je een referentiekader om je eigen visie helder en verstaanbaar te formuleren. Het zijn woorden, beelden en kapstokken die je kan gebruiken om je werking scherper te richten op de processen die nodig zijn om je missie en doelen te realiseren. Ze helpen je om het verhaal over rollen en functies helder te vertellen en jouw werking en praktijken te verantwoorden vanuit die rollen en functies.

Screencasts

We leggen de kaders ook uit in drie screencasts waarin we je meenemen in een inleidend kader dat de relatie tussen rollen en functies schetst en we de drie sociaal-culturele rollen en de vier functies bespreken.

Tools 

Dankzij input van vele praktijkwerkers ontwikkelden we tools die je helpen reflecteren over de aanwezigheid van rollen en functies in je praktijk en die je ondersteunen bij het beschrijven ervan. Daarnaast zijn er twee tools speciaal bedoeld om met je team van sociaal-cultureel werkers of met je bestuur(svrijwilligers) aan de slag te gaan en gezamenlijk na te denken over jullie visie op de sociaal-culturele rollen en de invulling van jullie functiemix.

Praktijkvoorbeelden

Wil je concrete voorbeelden zien van hoe organisaties met rollen en functies werken? Omdat we geen echte organisatie als ‘dé’ referentie willen opvoeren, ontwikkelden we twee fictieve organisaties — elk met een missie, strategische doelen en concrete voorbeelden van praktijken. Op  basis daarvan formuleerden we hun visie en vulden we de tools in. Je vindt de resultaten in twee dossiers: ‘MODU – Beweging voor duurzame mode. Doe wat je draagt!’ en ‘Bezige Burgers. Mensen die hun gemeenschap doen groeien’.

We loodsen je stap voor stap door het denkkader. Idealiter doorloop je de stappen chronologisch, zodat je kennis en inzicht stelselmatig kan opbouwen. Wil je liever meteen meer weten over een specifiek onderdeel, dan kun je direct naar dat onderdeel doorklikken.