Ondersteuning
Ondersteuning is een pijler die aan alle andere pijlers raakt. Hoe ondersteunt je organisatie leden en vrijwilligers om stem op te nemen, keuzes te maken en praktijken te ontwikkelen? Welke visie hanteert je organisatie op vrijwillige inzet? Hoe vul je je vrijwilligersbeleid in en welke ondersteuningspraktijken zet je daarbij op? Wie biedt de ondersteuning?
In veel organisaties ondersteunen niet alleen professionele medewerkers, maar ook freelancers en vrijwilligers. Welke positie nemen ondersteuners in binnen je verenigingsdemocratie? Vertegenwoordigen ze je organisatie of je achterban? Nemen ze de rol op van brugfiguren, omdenkers of doorgeefluiken? Welke strategie hanteer je bij de begeleiding van je lokale vrijwilligersgroepen? Ondersteunen groepsbegeleiders van nabij of op afstand? Gaan ze reactief of proactief te werk? Werken ze top-down of bottom-up? Welke ondersteuning bieden ze concreet: praktisch-logistiek, groepsdynamisch, procesmatig, inhoudelijk …?
Strategieën
Leden, vrijwilligers en groepen ondersteunen vraagt om een organisatiebrede inspanning. Niet verwonderlijk dus dat naast medewerkers soms ook vrijwilligers en freelancers daarin een rol opnemen.
Voldoende ondersteuning bieden maakt deel uit van de ruilrelatie die je met je communityleden aangaat. Als organisatie verwacht je dat ze bijdragen aan je missie door een engagement op te nemen of hun ervaringen, kennis en netwerken in te brengen. In ruil omkader je hen vakkundig om die bijdrage aan je missie te kunnen doen.
Een goede ondersteuning is belangrijk op drie niveaus. Ten eerste betrekt een ondersteuning op maat je divers betrokken achterban maximaal bij je inspraak- en participatiearrangementen. Zodat ze hun stem kunnen laten horen en activiteiten en praktijken kunnen ontwikkelen. Zodat ze hun ervaringen, kennis en netwerken kunnen inzetten voor de organisatiemissie. Ten tweede draagt een goed doordachte ondersteuning ertoe bij dat je vrijwilligerscoaches en groepsbegeleiders hun begeleiding doelgericht kunnen vormgeven. Ten slotte vormt een kwalitatieve ondersteuning bij verenigingsdemocratie de hefboom om als organisatie zo’n groot mogelijke maatschappelijke impact te realiseren.
Welke vragen roept het op?
- Hoe zie je de verhouding tussen je professionals en je communityleden?
- Wie biedt ondersteuning aan je community? In veel organisaties ondersteunen niet alleen professionele medewerkers, maar ook freelancers en vrijwilligers.
- Welke strategieën hanteer je bij de begeleiding van je lokale vrijwilligersgroepen? Ondersteun je hen bij het primaire proces van verenigen of op het secundaire, praktisch-logistieke proces? Ga je reactief of proactief te werk?
- Welke concrete ondersteuningspraktijken zet je op?
- Hoe bied je een kader en ondersteuning aan je vrijwilligerscoaches en groepsbegeleiders?
Vrijwilligerscoaches en groepsbegeleiders spelen een belangrijke rol in de samenwerking, dialoog en besluitvorming in groepen. Door hun democratische basishouding betrekken ze communityleden actief en houden ze ook rekening met mensen die niet betrokken kunnen of willen zijn.
Ze vatten participatie breder op dan deelnemen aan activiteiten, diensten en netwerken. Ze gaan sociale uitsluiting tegen en vatten participatie op als deelhebben. Iedereen heeft het recht om gehoord, gezien en betrokken te worden in zaken die zijn leefsituatie aanbelangen. Als deelhebber geef je activiteiten, diensten en netwerken mee vorm. Sociaal-cultureel werkers bieden voortdurend kansen tot inspraak en participatie door mensen te informeren, te raadplegen, te adviseren, te laten coproduceren of mee te beslissen (Jans, z.d.).
Sterke democratische professionals gedijen het best in een goed doordachte organisatie-infrastructuur met arrangementen die inspraak en participatie mogelijk maken. Ten slotte hebben je ondersteuners baat bij een duidelijke organisatievisie over hoe je de verenigingsdemocratie samen vorm wil geven: welke waarden draag je hoog in het vaandel? Hoe wil je die concreet realiseren?
Je vrijwilligerscoaches en groepsbegeleiders zijn dus belangrijke brugfiguren tussen de professionals in je organisatie en je communityleden. Ze zijn de spil van de wisselwerking tussen je organisatie en je community. Het is belangrijk om hen als spilfiguren te erkennen en te ondersteunen.
Welke vragen roept het op?
- Welke positie nemen groepsbegeleiders in in je verenigingsdemocratie? Werken ze van bovenaf of van onderuit? Vertegenwoordigen ze de organisatie of de communityleden?
- Welke rollen nemen groepsbegeleiders op in je verenigingsdemocratie? Zijn ze medestanders van vrijwilligersgroepen of vertalers van het het organisatiebeleid?
- Hoe omkader je je ondersteuners goed om hun rol als democratische professional op te nemen? Welke organisatie-infrastructuur bied je en welke waarden draag je uit?
Naarmate communityleden zich op meer manieren betrokken voelen, deelnemen en vrijwillig inzetten, wordt het belangrijker om de onderlinge verbondenheid te expliciteren en te bewaken. Zo vermijd je dat er subgroepen in je achterban ontstaan die geen voeling of contact met elkaar hebben of die zelfs met elkaar in concurrentie treden. Meer positief verwoord kan je zo de knowhow, het netwerk en de ervaringen van je volledige achterban benutten en communityleden van elkaar laten leren.
Welke vragen roept het op?
- Hoe bouw je een community uit waarin verschillende soorten engagement hun plaats krijgen?
- Hoe versterk je de community van divers betrokken communityleden op duurzame wijze?
Reflectievragen
Ondersteuningspraktijken
- Is de ruilrelatie tussen professionals en communityleden in je organisatie in evenwicht? Omkader je je communityleden voldoende? Hoe ervaren zij dat zelf?
- Laat je voldoende wisselwerking toe in de manier waarop je je als organisatie en als professionals opstelt tegenover je communityleden? Kies je bewust voor de juiste afwisseling tussen dienstverlener, facilitator en regisseur?
- Zijn je ondersteuningsstrategieën ondersteunend voor je verenigingsdemocratie? Bestaat er een gezonde balans tussen het ondersteunen van het primaire en secundaire proces van verenigen, tussen reactief en proactief ondersteunen?
Democratische professionals
- Erken en ondersteun je je ondersteunende medewerkers bij het opnemen van hun rol als democratische professional? Hoe ervaren ze dat zelf?
- Omkader je hen voldoende door een goede infrastructuur en waarden voor je verenigingsdemocratie?
Community
- Hoe zet je organisatie in op het uitbouwen en duurzaam versterken van je community?